بررسي انتقادي ساختار - محتوا در كتاب «فلسفۀ تعليم‌وتربيت‌اسلامي»

چکیده مقاله

در دانشگاه فرهنگيان، آموزش دروسي تحت عنوان «واحدهاي علوم تربيتي» براي همۀ گروه هاي آموزشي، الزامي است. مهم ترين اين واحدها، درس «فلسفۀ تعليم‌وتربيت» است. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در سال 1400 كتابي با عنوان فلسفۀ تعليم وتربيت اسلامي، براي آموزش در دانشگاه فرهنگيان منتشر كرد. گرچه عناوين فصول كتاب، در مجموع هدف مزبور را تامين كرده، امّا متن اصلي آن به لحاظ برخي الگوهاي روشي و محتواهاي غير فلسفي، قابل نقّادي است. نوشتار پيش‌رو، با روش تحليل مفاهيم، تاكيد بر موضوع و روش درس و توجّه به واقعيات عيني جامعه، عهده دار ارزيابي ساختار اثر مزبور و اشكالات محتوايي مترتب بر آن است. ورود نامناسب مولّفان به موضوع درس، بي اعتنايي به سير تاريخ تكوّن فلسفه هاي مضاف، عدم دقّت لازم در طرح آراي متفكّران غربي دربارۀ فلسفۀ آموزش وپرورش، تقسيم بندي فصول كتاب از حيث تمايز مباني نظري از اصول تجويزي و رويكرد كمّي به نصوص ديني؛ از جمله ايرادات ساختاري اثر مزبور به شمار مي آيند. اين ساختارهاي نامناسب، سبب ناكامي در تبيين فلسفۀ تعليم وتربيت به عنوان معرفتي از نوع درجه دوم، بي-توجّهي به تفاوت مباحث فلسفۀ تعليم وتربيت از خود آن دانش و خطاي فاحش در تبيين روش فلسفۀ تعليم-وتربيت با قيد اسلامي شده است. نكته مهم آن‌كه براي رفع بسياري از اين نواقص، امكان بهره مندي از منابع متعدّدي به زبان فارسي وجود داشت، چنان كه اندكي از آن كتب و مقالات، در پژوهش نقّادانه پيش‌رو، معرّفي و بعضاً مورد استفاده قرار گرفته اند.