واكاوي «تحول متون درسي» با نظر به رويكرد تمدني از ديدگاه مقام معظم رهبري

چکیده مقاله

امروزه توليد علم و دانش يكي از شاخصه‎ هاي تمدن‎ ساز است كه پس از انقلاب اسلامي، جايگاه ويژه ‎اي در سخنان نظريه ‎پردازان جامعۀ اسلامي داشته است. اهميت علم به‎عنوان ركن تمدني تا بدانجاست كه فقدان يا كاستي در اين ركن، عزت ‎مندي، استقلال، هويت، امنيت و رفاه كشور را تحت الشعاع خود قرار مي ‎دهد. ازاين ‎رو ‎آيت‎الله خامنه‎ اي، رهبر معظم انقلاب، در چند سال اخير بيش از پيش بر اهميت توليد علم و دانش در اقتداربخشي به جامعه تاكيد دارد. نظر به اينكه بازنگري و بازتوليد متن درسي و به‎ عبارتي تحول متون درسي در مراكز آموزشي، يكي از پايه‎ هاي توليد علم شمرده مي ‎شود، در اين مقاله با روش كيفي تحليل مضمون، تحول متن درسي با نگاه تمدني ‎آيت ‎الله خامنه ‎اي مورد واكاوي قرار گرفت و پس از رفت ‎و برگشت بين مضامين و تحليل آنها 35 مضمون پايه، هشت مضمون سازمان‎ دهنده و درنهايت سه مضمون فراگير به ‎دست آمد. از ديدگاه ‎آيت‎ الله خامنه‎ اي، ضرورت بازنگري در متون درسي، در قالب سه كد «تدوين متون درسي زمينه ‎ساز تمدني»، «مسئله‎ مندي متون درسي» و «راهبردهاي تدويني» برساخته شد. همچنين «وجود نگاه انحصاري»، «عدم توجه به نيازهاي عصري» و «ضعف بياني متون درسي» در برساخته كردن آسيب ‎هاي متون درسي كنوني نقش دارد. با تحليل و تلفيق كدهاي الزامات تدويني نيز، تحول در «الزامات محتوايي» و «ظاهري» به ‎دست آمد. يافته‎ها به ‎دليل مبتني بودن مقوله‎ ها به فحواي عالم برجسته حوزه‎ هاي علميۀ معاصر و تطبيق آنها با آموزه ‎هاي ديني و مسائل روز، تنها به زمينۀ مجموعۀ تدوين متون حوزه‎ هاي علميۀ خواهران و برادران وابسته نيست و قابليت كاربرد در موقعيت ‎هاي گوناگون، به ‎ويژه سازمان برنامه ‎ريزي و پژوهش كشور و سازمان نشر كتاب‎ هاي درسي دانشگاهي (سمت)، را دارد و مي ‎تواند شاخص ‎هاي مهم را براي ترسيم و تدوين خط ‎مشي تحولي تدوين متون درسي و ارتقاي كيفيت نظام آموزشي فراهم سازد.