بازشناخت شخصيت ابن‌يمين با محوريت قطعات ايشان

چکیده مقاله

ابن يمين فريومدي از شاعران نيمه دوم قرن هفتم و نيمه اول قرن هشتم است. او از سرايندگان دوره مغول به‌شمار مي رود. عصر مغول دوره اي سراسر آشوب در تاريخ ايران محسوب مي شود. محل زندگي شاعر از مراكز پرآشوب بوده است كه در آن بر اثر وحشي گري هاي اين قوم خون‌خوار، اخلاق اجتماعي و پايه هاي فكري و فرهنگ مردم رو به انحطاط و اضمحلال مي گذارد. در اين ايام، آشفتگي هاي سياسي و اجتماعي و سقوط اخلاق اجتماعي و ارزش هاي انساني سبب ايجاد روحيه تسليم و جبرگرايي در ميان عامه مردم جامعه مي شود. آشفتگي هاي كلام شاعر كه منبعث از آشفتگي هاي اجتماع است، موجب شده تاثير جهان بيني شاعر بر زبان او بيشتر از تاثير زبان شاعر بر جهان بيني او باشد. تناقض گويي هاي او در بيان نكات اخلاقي به‌وضوح در قطعاتش قابل مشاهده است و همين نكته او را شاعري بين مرز خوبي و بدي نگه مي دارد. اگرچه ابن يمين به سبب سرايش قطعات اخلاقي و پندآموز شهرت فراوان يافته است و تاكنون پژوهشگران بيشتر اين جنبه ديوان او را مورد مطالعه و پژوهش قرار داده‌اند، اما نگارنده در اين تحقيق با استناد به ديگر اشعارش به دنبال اين نكته است كه او در برخي موارد شاعري اخلاق مدار نبوده است؛ بلكه در بسياري از موارد با درخواست هاي ناچيز و حقيرانه از دايرة اخلاق و آزادمنشي خارج شده است.