بررسي چگونگي و ميزان نمود عناصر هويّت ملي - مذهبي در كتاب هاي نونگاشت فارسي متوسطه اول و دوم

چکیده مقاله

كتاب‌هاي درسي يكي از مهم‌ترين منابع يادگيري، آموزش و تقويّت هويّت ملّي و مذهبي هستند. در اين ‌ميان كتاب‌هاي فارسي با توجّه به گنجايش آنان و بهره‌گيري از انواع مختلف نوشته اعم از نثر، شعر، نمايش‌نامه، داستان و خاطره و... مي‌توانند نقش مهمي در تقويّت عناصر هويّت ملّي و مذهبي ميان دانش‌آموزان به ‌عنوان نسل آينده‌ساز ايفا نمايند. هدف از پژوهش حاضر، تحليل محتوا و متن كتاب‌هاي فارسي نونگاشت دوره‌ متوسطه‌ اول و دوم از نظر ميزان توجه به عناصر هويّت ملّي و مذهبي است. در اين پژوهش، هويّت ملّي و ايراني به سه ريزمولّفه‌ فرهنگ، تاريخ و قلمرو جغرافيايي - سياسي و هويّت مذهبي و اسلامي به دو ريز‌مولّفه‌ ذاتي و پيامدي تقسيم شده‌است. جامعه‌ آماري اين پژوهش 5 جلد كتاب فارسي نونگاشت متوسطه‌ اول (هفتم، هشتم و نهم) و متوسطه‌ دوم (دهم و يازدهم) است. در اين پژوهش كه به روش تحليل محتواي كيفي و نمونه‌گيري هدفمند صورت گرفته‌است، تمامي متن‌هاي اين پنج‌ جلد كتاب، موردِ بررسي قرارگرفت و نمود هر يك از اين عناصر در متن‌ها مشخص‌گرديد. نتايج كليِ به‌دست‌آمده نشان‌مي‌دهد كه مجموعاً 204 مولّفه ملّي و مذهبي در 5 جلد كتب نونگاشت فارسي متوسطه‌ اول و دوم به‌كار رفته‌است كه از اين تعداد 122 واحد يا 59.80% را مولّفه‌هاي مذهبي و 82 واحد يا 40.19% را مولّفه‌هاي ملّي و ايراني تشكيل‌مي‌دهند. هم­چنين سهم مولّفه‌هاي ملّي در كتاب‌هاي متوسطه‌ اول 49 واحد يا 59.75% و در كتاب‌هاي متوسطه‌ دوم 33 واحد يا 40.24% است. مولّفه‌هاي مذهبيِ به‌كاررفته در كتاب‌هاي متوسطه‌ اول 91 واحد يا 74.59% و در كتاب‌هاي متوسطه‌ دوم 31 واحد يا 25.40% است.