ارزیابی آلودگی رسوبات به عناصر سنگین با استفاده از داده‌های ژئوشیمیایی و شاخص‌ های آلودگی (مطالعه موردی: حوضه عراقی در شهرستان اسفراین)

چکیده مقاله

فلزات سنگين بر اثر فعاليتهاي مختلفي مي‌توانند در محيط انتشار يافته و سلامتي افراد جامعه را به خطر اندازد. با توجه به اهميت موضوع، پژوهش حاضر به بررسي آلودگي رسوبات حوضه آبريز عراقي به عناصر سنگين پرداخته است. بدين منظور 24 نمونه رسوب برداشت و  غلظت 11 عنصر سنگين شامل as،cd ،co  ، cr ،cu ، fe، mo، ni ، pb، v و   al مورد بررسي و براي سنجش آلودگي از شاخص‌هاي آلودگي استفاده گرديد. بر اساس محاسبه شاخص غني‌شدگي و بر اساس تقسيمبندي چن (2007) عناصر موليبدن( با ميانگين 0.91)، مس( با ميانگين 0.92)  و آهن( با ميانگين 0.96) در زمره عناصر بدون غني‌شدگي( كمتر از 1) و عناصر سرب، كادميوم، كروم، آرسنيك، نيكل، كبالت و واناديوم در محدوده غني‌شدگي اندكي در منطقه قرار دارند. بر اساس اين شاخص و شاخص درصد عوامل انسان‌زاد يا ضريب آنتروپوژنيك منشاء همه عناصر موردمطالعه در منطقه ليتوژنيك بوده كه بر اثر هوازدگي و فرسايش واحدهاي سنگي منطقه به وجود آمده است. نتايج حاصل از بررسي ضريب آلودگي،  شاخص درجه آلودگي اصلاح‌شده، ضريب بار آلودگي و زمين انباشتگي نشان داد نمونه‌هاي رسوب در حوضه مورد مطالعه آلودگي خاصي را نشان نداده و در طبقه بدون آلودگي قرار گرفتند. ميانگين ضريب شاخص ريسك اكولوژيك و ريسك اكولوژيك اصلاح‌شده به ترتيب برابر 50.38 و 114.07 بدست آمده كه بر اساس طبقه‌بندي هاكانسون وضعيت ريسك اكولوژيك و ريسك اكولوژيك اصلاح‌شده رسوبات منطقه مورد مطالعه به عناصر سنگين، كم مي‌باشد.