تحليل سبك شناسانه ديوان مطلع مازندراني با تكيه بر سه لايه زباني، بياني و فكري

چکیده مقاله

زمينه و هدف: بررسي محتوا و ساختار نسخه هاي خطي ميتواند كمك موثري به شناخت سبك هر دوره و عوامل تاثيرگذار بر آن و همچنين ترويج دستاوردهاي علمي و فرهنگي اعصار گوناگون داشته باشد. هدف از انجام اين پژوهش، تحليل سبكي و محتوايي ديوان مطلع مازندراني از سه منظر فكري، زباني و ادبي است._x000D_ روش پژوهش :پژوهش حاضر بر اساس روش اسنادي توصيفي (تحليل زبان ) و با ابزار كتابخانه اي انجام شده كه محدوده و جامعۀ مطالعۀ آن، نسخه خطي «ديوان اشعار مطلع مازندراني» موجود در كتابخانه مجلس است كه از قرن سيزدهم به يادگار مانده است. روش كار بر اساس نظريه هاي سبك شناسي معاصر بويژه آنچه در كتاب سبك شناسي سيروس شميسا درباره سطح زباني آمده، اجرا شده است._x000D_ يافته ها: مطلع مازندراني از شاعران، عارفان، متكلّمان، فقها و دانشمندان گمنام قرن سيزده هجري قمري است و نسخه خطي به جامانده از وي در روزگار قاجاريه، درحقيقت، ميراثي ارزشمند و گوهري گرانبها و مكتوب از آن دوره است كه نه تنها با زبان شعر بويژه در قصايد بخشي از گفتمان انديشگاني، ديني و رويدادهاي آن دوره را بيان كرده است، در شعر او انواع سبكها و شيوه هاي شعري ديده ميشود، از غزل و قصيده گرفته تا قطعه و ترجيع بند؛ طبع خود را آزموده است و ديوانش تقريبا پنج هزار بيت است._x000D_ نتيجه گيري: شيوه و طرز شعر مطلع مازندراني،تقريبا همان شيوۀ شاعران بازگشت است كه در قصيده تاثيرپذيريش از خاقاني شرواني و در غزل هم از غزلسرايان قرن هفتم و هشتم آشكار است. تاثير مصنوع سريان در قصايدش كه آراسته به آيات، احاديث، لغات فقهي، كلامي، عرفاني و ... اطناب و كاربرد مترادفها و واژگان عربي به وضوح ديده ميشود._x000D_