نقد و بررسي وجوه معنايي «گوهر» و «صدف» دين به منزلۀ عامل موثر در گسترۀ دين

چکیده مقاله

بحث گوهر و صدف دين يكي از مباحث «فلسفه دين» مي‌باشد. درباره معناي «گوهر» و «صدف» دين نظريات مختلفي مطرح شده است كه بر سعه و ضيق گستره دين موثر بوده و اغلب نگاهي حداقلي به دين دارند. گوهر و صدف دين به معني «ذاتيات» در مقابل «عرضيات»، «حقيقت» در برابر «قشر و پوسته»، «اصل» در مقابل «فرع»، «ما به الاشتراك» در برابر «ما به الافتراق»، «غايت القصوي» در مقابل «غايات مقدمي و متوسط»، نظرياتي است كه در اين مقاله با روش تحليلي و كتابخانه‌اي بررسي شده، وجوه ضعف استدلالهاي آنها آشكار، و آنگاه نظريه «ايمان به مثابه گوهر اديان» به عنوان نظريه مقبول تبيين شده است. با توجه به گوهر بودن «ايمان» و با توجه به متعلّقات آن، گستره دين به شعاع آن اموري است كه لازم است به آنها ايمان آورده شود، يعني تمام اموري كه از جانب خداي متعال بر پيامبر گرامي اسلام (ص) نازل شده و توسط ايشان براي ما ابلاغ شده است.