مطالعه ژئوديناميك دايكهاي گروهي (فوجي) پهنه هاي زمين ساختي اروميه-دختر و ايران مركزي

چکیده مقاله

اين پژوهش از نوع بنيادي است كه به مطالعه تطبيقي دايكهاي گروهي(فوجي) در پهنه‌هاي زمين‌ساختي ايران‌مركزي و اروميه–دختر پرداخته است. دايكهاي فوجي، يكي از پديده‌هاي ژئومورفولوژيكي هستند، كه تحت تاثير جابجايي ورقه‌هاي سنگ‌كره، در مناطقي با تنش‌هاي كششي تشكيل مي‌شوند. از اينرو، اين دايكهاي گروهي، در مطالعه و تفسير محيط هاي تكتونيك گذشته زمين و آناليز تنش هاي گذشته زمين، كاربردهاي فراواني دارند. جامعه آماري اين پژوهش، كليه دايكهاي فوجي ايران‌زمين است. كه به دليل كثرت و فراواني، دايكهاي دو پهنه زمين‌ساختاري اروميه‌–‌دختر و ايران‌مركزي انتخاب گرديد. دايكهاي فوجي شمال ساوه از پهنه اروميه–دختر و دايكهاي مناطق دلبر و زريگان از پهنه زمين‌ساختاري ايران‌مركزي انتخاب شده‌اند، كه از نظر ويژگيهاي عمومي مانند تركيب سنگ‌شناسي، سن استقرار، مدل ژئوديناميك تشكيل و مقايسه آنها با مدلهاي ژئوديناميكي تيپيك، مورد مطالعه و بررسي قرار گرفتند. بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش، سن استقرار دايكهاي مذكور از دوره كامبرين تا اليگوميوسن و تركيب سنگ‌شناسي آنها بطور عمده شامل سنگهاي آندزيتي، بازالتي، گابرو، گابروديوريتي و آلكالي‌گابرو است. سازوكار تشكيل دايكهاي هر سه منطقه، در ارتباط با فرورانش و صعود ماگما در شكستگي‌هاي ايجاد شده در اثر فرورانش مي باشد. با توجه به طبقه‌بندي ارنست، دايكهاي فوجي شمال ساوه جزو دايكهاي نوع iv و دايكهاي فوجي مناطق دلبر و زريگان جزو دايكهاي نوع vطبقه بندي مي شوند. و با توجه به طبقه‌بندي هوو، دايكهاي هر سه‌ منطقه از الگوي خطي تبعيت مي كنند.