تقابل واژگان «يمين» و «شمال» در ترجمه‌هاي قرآن كريم با رويكرد معناشناسي

چکیده مقاله

بر اساس نظريات معناشناختي، يكي از بهترين روش‌هاي فهم معناي واژگان، در كنار استفاده از منابع لغت و... ، بهره بردن از ويژگي تقابل است. پژوهش حاضر به بررسي معناشناختي تقابل واژگان «يمين» و «شمال» در قرآن كريم مي‌پردازد، ضمن اينكه در اين تقابل، تقديم يمين بر شمال نيز مورد توجه قرار دارد و علاوه بر تقابل، استفاده از سياق آيات قبل و بعد نيز مد نظر است. گاه از روي سياق يا معناي واژه‌ مقابل، برخي معاني‌ فهميده مي‌شود كه در هيچ كتاب لغتي به چشم نمي‌خورد. ضمن اينكه بين معناي فهميده‌شده و اصل واژه، قرابت معنايي وجود دارد. بر مبناي يافته‌هاي اين پژوهش، واژه‌هاي يمين و شمال به طور عام به معناي «راست» و «چپ» هستند، اما معاني فرعي ديگري دارند كه با معناي اصلي مرتبط است. از ديگر معاني واژه‌ يمين، قدرت، خير، مالكيت، پيمان و سوگند است كه همگي با دست راست ارتباط دارد. واژه‌ شمال نيز علاوه بر دست چپ و سمت چپ، معناي شقاوت و ضعف (معنوي) را مي‌رساند كه با معناي اصلي مرتبط است. اما زماني كه واژه‌ اصحاب به اين دو كلمه اضافه گردد، ديگر به معناي جهات نيستند و اين امر از نگاه بيشتر مترجمان مغفول مانده، حقّ معنا ادا نشده‌است.