ريشه‌هاي آييني- اساطيري پيكرگرداني در افسانه‌هاي خراسان جنوبي

چکیده مقاله

افسانه‌ها و روايات شفاهي، از منابع مهم تجلي اساطير و فرهنگ گذشته ايران است. يكي از مولفه‌هاي مهم اين روايات، اعمال جادو و خارق العاده است كه از تخيل بشر ديرين نشات مي‌‌‌گرفته است. پيكرگرداني يكي از جلوه‌هاي مهم و خيال انگيز افسانه‌هاي محلي است. افسانه‌هاي خراسان جنوبي نيز با توجه به شرايط اقليمي ‌‌‌و فرهنگي، خاستگاه آرزو و خيال و فرهنگ و آيين‌هاي مختلف اساطيري است. در اين جستار سعي شده تا با شيوۀ تحليلي‌- توصيفي به بررسي افسانه‌هاي منطقه بپردازد تا به اين پرسش‌ها پاسخ دهد كه پيكرگرداني در اين افسانه‌ها چگونه است و چه انواعي دارد و ريشه‌هاي اساطيري آن كدامند . با بررسي‌هاي انجام شده اين نتايج حاصل آمد كه پيكرگرداني در اغلب افسانه‌ها وجود دارد و مي‌‌‌توان انواع پيكرگرداني را در آن‌ها ديد ازجمله تبديل انسان به حيوان و حيوان به انسان و انسان به گياه. اين نوع از پيكرگرداني‌ها بيشترين تكرارشوندگي را داشته اند و همه اين پيكرگرداني‌ها به ريشه‌هاي اساطيري همچون ايزد گياهي يا ايزد تباري و نقش‌هاي مهم حيوانات در زندگي بشر به عنوان ياريگران ايزدان بر مي‌‌‌گردد.